Ayaktaki eklem ağrısı genellikle eklem iltihabından (artrit) kaynaklanır. Bu, ayakta veya vücudun başka bir bölümünde altta yatan bir durum olarak yaralanma veya enfeksiyondan kaynaklanabilir. Ancak enflamatuar olmayan durumlar da bir eklem ağrsının nedeni olabilir.
Birçok insan gününün büyük bir bölümünü ayaklarının üzerinde geçirir. Bu durum, büyük ayak bileği ekleminden ayak parmağınızın ucundaki küçük distal falangeal ekleme kadar ayağınızdaki 33 eklem üzerinde sürekli olarak bir baskılanma oluşması demektir. Bu nedenle bir uluslararası araştırmaya göre insanların %36’sının ayak ağrısı yaşaması şaşırtıcı görünmemektedir.1
Bazen ayaktaki eklem ağrısı (artralji) bir yaralanma veya enfeksiyon gibi kısa süreli bir nedenden kaynaklanır. Ancak uzun süreli eklem ağrısı genellikle eklemlerde iltihaplanmaya neden olan ve artrit olarak da bilinen bir durumdan kaynaklanır. Artrit, diğer eklem ağrısı türlerinden farklı hissedilebilir ve farklı şekilde görünebilir.
Ayaktaki eklem ağrısına ne sebep olabilir?
Ayaktaki eklem ağrısı aşağıdakilerden herhangi birinden kaynaklanabilir:
- Travma (yaralanma)
- Enfeksiyon
- Yapısal sorunlar
- İltihanlanma
Enflamasyon olsun ya da olmasın eklem ağrısına katkıda bulunan daha yaygın durumlardan bazılarına göz atalım:
- Osteoartrit — Osteoartrit, zaman içinde ortaya çıkan bir artrit türüdür. Bazı insanlar bunu “aşınma ve yıpranma” artriti olarak adlandırır çünkü eklem içindeki kıkırdak stres ve kullanım nedeniyle hasar görür. Kıkırdak incelir ve kemikler birbirine sürtünür. Ayağınızdaki herhangi bir eklemde osteoartrit olabilir. Ancak en sık görüldüğü yerler ayak başparmağı, ayak bileği ve orta ayaktır.
- Romatoid Artrit — Romatoid artrit (RA) otoimmün bir durumdur. Bağışıklık sisteminiz, eklemleriniz de dahil olmak üzere vücudunuzun sağlıklı kısımlarını hedef alarak ağrı ve iltihaplanmaya neden olur. Genetik ve sigara kullanımı RA riskinizi artırabilir. RA’lı kişilerin %90’ından fazlası ayaklarında eklem ağrısı yaşar. En sık olarak ayak parmaklarının tabanındaki küçük ön ayak eklemlerini ve topuğun üstündeki eklemi etkiler. RA ayrıca ayak topuklarında bursite de neden olabilir.
- Psoriatik Artrit — Psoriatik artrit (PsA) küçük eklemlerdeki şişme nedeniyle ayak parmaklarının sosis benzeri bir görünüm almasına (daktilit) neden olabilir. Hassas ve sıcak hissedebilirler. Daktilitin ayağın küçük parmaklarında görülme olasılığı yüksektir. PsA genellikle halihazırda sedef hastalığı olan kişilerde ortaya çıkar. Uzmanlar bazı insanların neden PsA geliştirdiğinden emin değildir, ancak enfeksiyon, eklemlere travma veya stres semptomların başlamasını tetikleyebilir.
- Gut — Gut, aniden ortaya çıkan ve 3 ila 10 gün süren bir artrit türüdür. Eklem içinde ve yakınında kristallere dönüşebilen ürik asit birikiminden kaynaklanır. En sık ayak başparmağında görülür. Gut hastalığı son derece ağrılı olabilir. Eklem oldukça şişmiş olabilir ve sıcak ve çok hassas hissedilebilir. Eklem çevresindeki deri parlak görünebilir. Gut hastalığı için risk faktörleri arasında diyabet, böbrek sorunları veya ürik asit birikimine neden olan bir diyet yer alır. Gut hastalığına yol açabilecek gıdalara örnek olarak kırmızı et ve organ etleri verilebilir.
- Bunyon — Bunyon, ayak başparmağınızın tabanında bir şişlik olarak görünür. Bu tümsek aslında ayak başparmağınızı diğer ayak parmaklarınıza doğru iten bir yanlış hizalamadan kaynaklanır. Bunyon, ayak başparmağı ekleminde şişlik, sertlik ve ağrıya neden olarak hareket etmeyi zorlaştırabilir. Ayak parmağı dokunulduğunda da hassas olabilir. Bazı insanların ayaklarının doğal şekli nedeniyle bunyona yakalanma olasılığı daha yüksektir. Bunyon zamanla gelişir ve dar ayakkabılar giyerseniz daha da kötüleşebilir.
- Bursit — Bursit, eklemlerin etrafındaki bursaların iltihaplanmasıdır. Bursalar, eklemlerin, tendonların ve kemiklerin etrafındaki alanları tamponlamaya yardımcı olan sıvı keseleridir. Enflamasyon, tekrarlayan hareketlerden veya egzersiz ya da ayakkabı gibi tahrişlerden kaynaklanabilir. Bursitte şişlik ve cilt renginde kızarıklık gibi değişiklikler yaşayabilirsiniz.
- Kapsülit — Kapsülit, ikinci, üçüncü veya dördüncü ayak parmağının tabanındaki eklemlerin bağlarının iltihaplanmasıdır. Kapsülit belirtileri arasında ayak topuğunda ağrı ve ayak parmağınızın altında bir taş veya mermer varmış gibi hissetmek yer alır. Çıplak ayakla yürürken şişlik veya ağrı olabilir. Bunyonunuz veya yüksek ayak kemeriniz varsa kapsülit riskiniz daha yüksektir. Dinlenme, sıkı baldır kaslarını esnetme ve steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) kapsülit semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. —
- Tendinit — Tendinit, kemiklerinizi kaslara bağlayan dokular olan tendonların iltihaplanmasıdır. Tendinit eklemlerinizi doğrudan etkilemese de eklemlerinizin etrafında ağrı ve hassasiyete neden olabilir. Ayaktaki yaygın bölgeler arasında ayak bileği ve topuk bulunur. Tendinit büyük olasılıkla dar ayakkabılar veya ayağın aşırı kullanımı nedeniyle gelişir.
- Enfeksiyon — Eklemlerinizdeki bir enfeksiyon ağrı ve şişliğe neden olabilir. Enfeksiyöz (veya septik) artrit bazen vücudunuzun başka bir yerindeki bir enfeksiyonla başlar ve daha sonra eklemlerinize yayılır. Örneğin, bel soğukluğu enfeksiyonu ayak bileği ağrısına neden olabilir. Benzer şekilde, reaktif artrit, bir enfeksiyon eklemlerinizi etkileyen bir bağışıklık sistemi tepkisini tetiklediğinde ortaya çıkar. Bu durum en sık gastrointestinal sistem, idrar yolu veya cinsel organ enfeksiyonlarında Güvenilir Kaynak görülür.
Ayaktaki artritin belirtileri nelerdir?
Eklem ağrısı mutlaka artrit anlamına gelmez. Artrit, eklemlerinizin iltihaplandığı anlamına gelir. Ayak artriti ağrısı zaman içinde gelişebilir veya aniden ortaya çıkabilir. Ayak artritinin belirtileri şunları içerir:
- Eklemi hareket ettirirken ağrı
- Aktivite sonrası ağrı
- Şişme
- Sıcak eklem bölgesi
- Kızarıklık veya renk değişiklikleri
- Dinlendikten sonra ağrıda artış
- Sabahları ağrı veya şişlik
Özellikle 3 gün veya daha uzun süren artrit semptomlarınız varsa veya 30 gün boyunca sık sık eklem semptomları yaşıyorsanız bir doktora görünmeniz önemlidir.
Ayaktaki eklem ağrısıyla nasıl başa çıkılabilir?
Eklem ağrınızın nedenini bilmiyorsanız bir doktora görünmek isteyebilirsiniz. Bazı artrit türleri tedavi edilmediğinde kalıcı eklem hasarına neden olabilir. Eklem ağrısını yönetmek için Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi (American Academy of Orthopedic Surgeons) aşağıdakileri önermektedir:
- Eklemlerinizin ağırlaşmasını önlemek için aktivitenizi azaltın.
- Yüzme veya bisiklete binme gibi düşük etkili egzersizlere geçin.
- Orta düzeyde bir kiloyu koruyun.
- Bir ayak desteği veya sargısı kullanın.
- İbuprofen veya naproksen gibi NSAİİ’ler alın.
Ayrıca tıp uzmanlarından aşağıdaki yardımları almayı da düşünebilirsiniz:
- Fizik tedaviye katılın.
- Podolog muayenesi yaptırın.
- Geçici ağrı kesici için kortikosteroid enjeksiyonları alın.
- Cerrahi olmayan tedavi işe yaramazsa ameliyat hakkında bir doktorla konuşun.
Ayaktaki eklem ağrısı için egzersiz güvenli midir?
Egzersiz, ayaklarınızdaki gücü ve hareketliliği korumanıza ve geri kazanmanıza yardımcı olabilir. Ayak egzersizleri ekleminizin iyileşmesine ve semptomların azalmasına yardımcı olabilir.
Egzersiz sırasında çok fazla ağrı hissediyorsanız, egzersiz seansınızın uzunluğunu azaltmayı ve dinlenme sürelerini artırmayı düşünün.
Artritiniz varsa, koşu ve raket sporları gibi yüksek etkili egzersizlerden yüzme veya bisiklete binme gibi düşük etkili egzersizlere geçmeyi düşünün. Daha az ağrı hissedebilir ve durumun ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Özet
Ayağınızdaki eklem ağrısı genellikle bir çeşit artritten kaynaklanır, ancak her zaman değil. Artrit, eklemlerinizin iltihaplandığı anlamına gelir. Ağrıya neden olmasının yanı sıra, genellikle eklemlerinizin şişmesine, sertleşmesine ve renginin solmasına da neden olur.
Ayak eklemi ağrınızın kaynağı ne olursa olsun, semptomları hafifletmeye yardımcı olmak için bazı yaşam tarzı değişikliklerini veya ilaçları düşünmeniz gerekebilir. Ağrıyı azaltmak için egzersiz rutininizi değiştirmeyi, dinlenmeyi veya NSAID almayı düşünün.
Teşhis ve gerekirse tıbbi tedavi almak için bir doktorla konuşmak iyi bir fikirdir.
Bu içerik yabancı bir makaleden Türkçe’ye çevrilmiştir. İçerik doktor kontrolüyle oluşturulmuş olsa dahi tıbbi öneriler sunmamaktadır.
Yazar: Cathy Lovering — Kontrol Eden: Adam Hotchkiss, DPM
Foot Joint Pain: Causes, Symptoms, and Management (healthline.com)
