Ayakta gelişen çeşitli cilt, tırnak ya da kemik deformasyonu durumlarına karşı yaygın olarak tercih edilen aparatlar günümüzde çeşit bakımından oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir. Peki bu ürünlerin ayakta beklendiği kadar olumlu etkileri bulunuyor mu?
Aparatlar neyi hedefliyor?
Özellikle kemik deformasyonu bulunan ayakların, tempolu ya da günlük aktivite halinde kullanılan ayakkabılarla ortaya çıkardığı ağrılı tablolar bireyleri çeşitli çözüm arayışına itiyor. Konfor arayışında olan ve çoğu zaman cerrahi çözümlere sıcak bakmayan bu bireylerde alternatif uygulamalar olarak ayağa özel ortez ve bu tarz ürün tercihlerinin ön plana çıktığı gözlemleniyor.
Teknik olarak ayağın yaşadığı fiziksel sorunları doğrudan ortadan kaldırmayı hedeflemese de aparatların temel amacı mevcut ayak sorununun ilerleyişini durdurmak, ağrılı tablolarda konforu sağlamak ve erken dönem ayak sorunlarında düzelmeyi desteklemektir. Ne yazık ki her ayağın yaşadığı sorun ve bu soruna bağlı boyutun aynı olamayacağını göz önüne aldığımızda bu ürünlerden alanınan etkilerin de kişiden kişiye değişkenlik gösterebildiği bir gerçektir. Ayak yapılarının her bireyde özel olduğunu düşünürsek bu durum oldukça doğaldır.
Bu ürünlerin kullanımında nasıl adım atılmalı?
Aparatların birçoğu belirli standart kalıpta ya da ölçülerde hazırlanır ve özel bir işçilik uygulanmadıkça ‘ayağa özel’ niteliği taşımazlar. Günümüzde aparat çeşitlerinin fazla olması, doğru ve ayağa uygun ürünün bulunmasında karmaşa oluşturabilmektedir. Bu durumda ayağın bir podolog desteği ile değerlendirilmesi ve aparat önerilerinin alınması önemlidir.
Aparatlarla ilgili başlıca şunlar bilinmelidir:
- Aparatlar aksesuar değildir — Çoğu ürünün kullanımında bireylerin ilk tercihi ürünün sağlayacağı fayda değil, görünümüdür. Ayakta güzel duran, kaba gözükmeyen, faydasına bakılmaksızın kullanımı zahmetli olmayan ürünler öncelikli tercihlerdir. Söz konusu ayak sağlığı olduğunda işin ‘güzellik’ tarafını bir kenarda tutarak ayağın sorununa en uygun ürünün tercih edilmesi gerekir.
- Yanlış ürün kullanımları sorunu büyütebilir — Bazı aparatlar başkasında gösterdiği olumlu etkiden dolayı tercih sebebi olabilir. Nitekim bu durum ters tepebilir ve ayakta fayda yerine zarar oluşturabilir. Kimi zaman ayağa uygun olmayan bu tarz ürün tercihlerinin ayaktaki problemi ilerlettiği, yaşa ve kronik hastalıklara bağlı olarak sakatlık durumlarını dahi ortaya koyabildiğini gözlemleyebiliyoruz.
- Aparat tercihini kendiniz yapmamalısınız — Aparatların çeşit bakımından fazlalık göstermesinin bir dezavantajı da yanıltıcı olabilmesidir. Ayağa uygun bir ürünü belirlemek için ilk olarak ayaktaki sorunu ve bu sorunun boyutunun bir podolog desteği ile belirlemesi gerekir. Podolog kontrolünde sağlanan muayene ile ayakta en verim gösterecek aparat tercihi ve kullanım aralığı doğru şekilde planlanabilir. Bu aynı zamanda doğru ürün arayışıyla ilgili zamandan tasarruf edilmesinde ve ayaktaki rahatlamanın kısa sürede oluşmasında etkilidir.
- Aparatların doğrudan bir tedavi ediciliği yoktur — Erken yaşta görülen ayak sorunlarında tercih edilen doğru aparatların her ne kadar sonraki yaş gruplarına göre daha fazla etkili olduğu gözlense de temelde hiçbir ürün modelinin tedavi etme hedefi yoktur. Tedavi gerektiren tüm süreçler kapsamlı bir doktor muayenesiyle planlanır ve bazı durumlarda gerekli cerrahi yaklaşımların sonrasında destek amaçlı bu ürünler önerilebilir.
- Aparatlar zamanla fonksiyonunu yitirebilir — Ayağa uygun, doğru tercih edilmiş aparatların bile belirli kullanım ömrü bulunmaktadır. Örneğin parmak arası slikon desteklerinin genel ömrü 6 ay (sık kullanımda daha az) civarındayken, tabanlık gibi daha geniş çaplı destekler 1 yıla kadar dayanabilir. Aparatın ömrü, etkisini ne zaman kaybedeceğini de belirler.
Tabanlık ve aparatların farkı nedir?
Aparatlara kıyasla ayakta daha geniş, kapsamlı bir denge mekanizması oluşturan tabanlıklar birçok kemik sorununda etkilidir. Aparatlara göre daha uzun kullanım süresine sahip tabanlıklar sadece ayağa özel olarak üretildiğinde beklenen etkileri gösterir ve erken yaşta tedavi edicilik özelliği taşır. Doğru bir tabanlık planı bir doktor kontrolünde tedavi sürecinin planlanması ve bir podolog yaklaşımının desteklenmesiyle gerçekleşir. Ayağa özel tabanlıklar standart (hazır) tabanlıklardan farklı amaca hitap eder. Podologlar tabanlık konusuna hâkim olsalar da tabanlığın üretimiyle ilgili süreç ortez/protez teknikerlerince ele alınabilir.
